Ateşin Yüksekliğinden Çok Çocuğun Genel Durumu Önemli
Kurtköy Özel Ersoy Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Elif Ruşen Vayvada, çocuklarda görülen yüksek ateş ve ateşli havale durumlarında hangi belirtilerin doktor kontrolü gerektirdiğine dair önemli açıklamalarda bulundu. Vayvada, ateşin sıklıkla vücudun enfeksiyonlara karşı geliştirdiği doğal bir savunma mekanizması olduğunu vurgulayarak, "Ateşin yüksekliğinden ziyade çocuğun genel durumu belirleyicidir. Yüksek ateşle birlikte havale, nefes darlığı veya bilinç değişikliği gibi belirtiler varsa vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulmalıdır" ifadelerini kullandı.
Ateş, Ebeveynlerin En Büyük Endişesi
Çocuklarda ateş, ebeveynlerin en sık karşılaştığı ve en çok endişe duyduğu sağlık sorunlarından biridir. Özellikle ateşin yükselmesiyle birlikte havale geçirme korkusu, ailelerde ciddi kaygıya yol açabilmektedir. Bu noktada ateşin çoğu zaman vücudun enfeksiyonlara karşı verdiği doğal bir yanıt olduğunu hatırlatan Uzm. Dr. Elif Ruşen Vayvada, ateşin altında yatan nedenin anlaşılmasının ve hangi durumlarda doktora başvurulması gerektiğinin büyük önem taşıdığına dikkat çekti.
Normal Vücut Sıcaklığı ve Ateş Tanımı
Uzm. Dr. Vayvada, normal vücut sıcaklığının genellikle 36-37,5 derece arasında olduğunu ve ölçüm yapılan bölgeye göre değişmekle birlikte koltuk altından 37,2 derece üzeri, kulaktan 38 derece üzeri ve makattan 38 derecenin üzeri ölçümlerin ateş olarak kabul edildiğini aktardı. Çocuklarda ateşin en sık nedenlerini ve ateş düşürme yöntemlerini de şu şekilde sıraladı:
En Sık Ateş Nedenleri ve Alınması Gereken Önlemler
Üst solunum yolu enfeksiyonları, grip ve nezle, orta kulak iltihabı, boğaz enfeksiyonları, idrar yolu enfeksiyonları, gastroenterit (ishal-kusma) ve bazı aşılar sonrası gelişen geçici reaksiyonlar, özellikle kreşe veya okula başlayan çocuklarda enfeksiyonlara bağlı ateşin sık görülmesine yol açar. Bu noktada ateşin yüksekliğinden çok çocuğun genel durumu önemlidir. Ancak 3 aydan küçük bebekte 38 derece ve üzeri ateş, 39 derecenin üzerinde seyreden ateş, ateşle birlikte havale geçirilmesi, nefes almada güçlük, bilinç bulanıklığı veya aşırı uyku hali, morarma, ense sertliği, sürekli kusma, sıvı alamama ve şiddetli halsizlik gibi belirtiler acil değerlendirme gerektiren durumlardır ve bu belirtiler varsa zaman kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Ateşi tamamen yok etmeye çalışmak yerine çocuğun rahatlaması amaçlanmalıdır. Yapılması gerekenler çocuğu ince ve rahat kıyafetlerle giydirmek, oda sıcaklığını 22-24 derece civarında tutmak, bol sıvı verilmesini sağlamak, anne sütü alan bebeklerde emzirmeyi artırmak ve doktorun önerdiği ateş düşürücü ilaçları uygun dozda kullanmaktır. Yapılmaması gerekenler ise sirke sürmek, alkol ile silmek, buzlu su uygulamak ve kalın battaniyelere sarmaktır. Bu uygulamalar çocuğun durumunu kötüleştirebilir.
Ateşli Havale ve Doğru Müdahale Yöntemleri
Ateşli havalede dikkat edilmesi gerekenleri ve önemli noktaları paylaşan Uzm. Dr. Vayvada, şu şekilde konuştu: "Ateşli havale (febril konvülziyon) genellikle 6 ay ile 5 yaş arasındaki çocuklarda ateşe bağlı olarak gelişen nöbetlerdir. Toplumda her 100 çocuğun yaklaşık 2-5’inde görülebilir. Çoğunlukla ateşin çok yüksek olmasından değil, ateşin hızlı yükselmesinden kaynaklanır. Ateşli havalenin belirtileri vücutta kasılma, kollarda ve bacaklarda sertleşme, gözlerin yukarı kayması, kısa süreli bilinç kaybı, çenede kilitlenme hissi ve nöbet sonrası uyku hali olabilir. Çoğu ateşli havale birkaç dakika içinde kendiliğinden sonlanır ancak ateşli havale sırasında neler yapılması gerektiğine dikkat edilmelidir. Doğru yaklaşım sakin olmak; çocuğu yan yatırmak, ağzındaki yiyecekleri temizlemek, etrafındaki sert cisimleri uzaklaştırmak ve süreyi takip etmektir. Kesinlikle yapılmaması gerekenler ise ağzını zorla açmaya çalışmak, ağzına kaşık, bez veya herhangi bir cisim koymak, su veya ilaç içirmeye çalışmak ve çocuğu sarsmaktır. Basit ateşli havalelerin büyük çoğunluğu kalıcı beyin hasarına yol açmaz ve çocuğun zekâ gelişimini etkilemez. Ancak ilk kez havale geçiren her çocuk mutlaka bir çocuk doktoru tarafından değerlendirilmelidir."
Doktora Başvurulması Gereken Durumlar
Uzm. Dr. Elif Ruşen Vayvada, doktora başvurulması gereken durumlar konusunda uyarılarda bulunarak, "İlk kez havale geçirilmesi, havalenin 5 dakikadan uzun sürmesi, havalenin tekrarlaması, 3 aydan küçük bebekte ateş olması, ateşin 72 saatten uzun sürmesi, nefes darlığı gelişmesi ve bilinç değişikliği görülmesi durumlarında vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır" dedi.