BASINA VE KAMUOYUNA

BASINA VE KAMUOYUNA

ASANSÖR, YÜK ASANSÖRÜ VE KALDIRMA-İLETME EKİPMANLARINDA YAŞANAN KAZALAR KADER DEĞİLDİR

Sanayi ve üretimin yoğun olarak sürdürüldüğü İnegöl ilçemizde; asansörler, yük asansörleri, vinçler ve diğer kaldırma-iletme ekipmanları günlük yaşamın ve üretim süreçlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Ancak son dönemde meydana gelen iş kazaları ve yaralanma olayları, bu ekipmanların güvenli kullanımına ilişkin yükümlülüklerin yeterince yerine getirilmediğini bir kez daha ortaya koymaktadır.

İşyerlerinde kullanılan kaldırma ve iletme ekipmanlarının güvenli işletilmesi; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği ile ürünlerin güvenliğinin sağlanmasını amaçlayan teknik mevzuat hükümleri kapsamında değerlendirilmelidir. Bu düzenlemeler; ekipmanların güvenli tasarlanmasını, piyasaya arz edilmesini, düzenli bakım ve kontrollerinin yapılmasını ve kullanım süresince güvenliğinin korunmasını zorunlu kılmaktadır.

Asansörler ile kaldırma ve iletme ekipmanlarında gerçekleştirilen periyodik kontrollerin temel amacı; olası riskleri önceden tespit ederek iş kazalarını, yaralanmaları ve can kayıplarını önlemektir. Buna karşın bakım ve kontrol süreçlerindeki ihmaller, mevzuata aykırı uygulamalar ve denetim eksiklikleri nedeniyle önlenebilir kazalar yaşanmaya devam etmektedir.

TMMOB Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi İnegöl Temsilciliği olarak bir kez daha vurguluyoruz:

İnsan yaşamı hiçbir ekonomik kaygının, üretim baskısının veya maliyet hesabının gerisinde değerlendirilemez.

Önce İnsan Güvenliği

Asansörler ve kaldırma-iletme ekipmanları yalnızca mekanik sistemlerden ibaret değildir. Bu ekipmanlar; işçilerin, emekçilerin, öğrencilerin, yaşlıların, çocukların ve tüm yurttaşların doğrudan kullandığı yaşam ve çalışma araçlarıdır. Bu nedenle;

• Periyodik kontrollerin mevzuata uygun biçimde düzenli olarak gerçekleştirilmesi,
• Bakım ve onarım faaliyetlerinin yetkin teknik personel tarafından yürütülmesi,
• Güvenlik donanımlarının kesinlikle devre dışı bırakılmaması,
• Kapasite dışı kullanımın önlenmesi,
• Operatör ve kullanıcı eğitimlerinin eksiksiz verilmesi,

yalnızca yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda toplumsal ve vicdani bir sorumluluktur.

Özellikle sanayi tesislerinde kullanılan vinçler ve yük asansörlerinde meydana gelen bakım ve denetim eksiklikleri; ağır yaralanmalarla ve ölümlü iş kazalarıyla sonuçlanabilmektedir. Oysa iş sağlığı ve güvenliği, üretimin önünde bir engel değil; verimli, sürdürülebilir ve insan odaklı üretimin temel koşuludur. Teknik güvenlik önlemlerinden tasarruf edilmeye çalışılması, kısa vadeli ekonomik kazançlar uğruna insan hayatının riske atılması anlamına gelmekte; bunun bedeli ise çok daha ağır olmaktadır.

Denetim Kültürü ve Kamusal Sorumluluk

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu işverenlere, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama konusunda açık ve devredilemez sorumluluklar yüklemektedir. Aynı şekilde Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği bina sorumlularına ve bakım firmalarına; İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ise işverenlere ve ekipman kullanıcılarına önemli yükümlülükler getirmektedir.

Bu nedenle kamu kurumlarının, yerel yönetimlerin, işverenlerin, bakım firmalarının, bina yöneticilerinin ve teknik sorumluların mevzuattan kaynaklanan görevlerini eksiksiz yerine getirmesi zorunludur. Periyodik kontrollerin yalnızca yasal bir formalite olarak görülmesi değil, ekipmanın gerçek güvenlik durumunu ortaya koyan teknik bir süreç olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Ne yazık ki uygulamada bazı ekipmanlar için fiili inceleme yapılmaksızın rapor düzenlendiğine, denetim süreçlerinin ticari kaygıların gölgesinde yürütüldüğüne ve teknik yeterlilikten uzak uygulamalara rastlanabilmektedir. Herkes tarafından bilinen ve gözlemlenen bu durum, iş sağlığı ve güvenliği kültürünü zedelediği gibi meydana gelen kazaların da temel nedenlerinden biri haline gelmektedir.

Özellikle asansör periyodik kontrol hizmetlerinin belediyeler tarafından protokol yapılan özel kuruluşlar aracılığıyla yürütüldüğü mevcut sistemde, denetim faaliyetlerinin kamu yararı ve teknik yeterlilik temelinde etkin biçimde gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Yaşanan kazaların sürüyor olması, mevcut uygulamaların bütün yönleriyle değerlendirilmesi ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Toplumun ortak kullanımında bulunan asansörlerin ve üretim süreçlerinde kullanılan kaldırma ekipmanlarının güvenliği yalnızca bireysel değil, aynı zamanda kamusal bir sorumluluktur. İnsan yaşamını doğrudan etkileyen bu alanda denetimlerin bağımsız, tarafsız, bilimsel ve mühendislik esaslarına uygun biçimde yürütülmesi hayati önem taşımaktadır.

Kazalar Kader Değildir

Yaşanan iş kazalarının ve teknik arızaların büyük bölümü önlenebilir nedenlerden kaynaklanmaktadır. Bilimsel mühendislik yaklaşımı, etkin kamusal denetim, düzenli periyodik kontrol ve nitelikli bakım süreçleri sayesinde bu risklerin önemli ölçüde ortadan kaldırılması mümkündür.

Makina Mühendisleri Odası, Anayasa'nın 135'inci maddesi kapsamında kurulmuş kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olarak; iş ekipmanlarının güvenli kullanımına ilişkin teknik bilgi birikimi, uzman kadroları ve kamusal sorumluluk anlayışıyla uzun yıllardır önemli görevler üstlenmektedir.

Yaşanan kazalar, periyodik kontrol hizmetlerinin ticari kaygılardan uzak, kamu yararını esas alan bir anlayışla yürütülmesinin gerekliliğini bir kez daha ortaya koymaktadır. İnsan hayatını ilgilendiren denetim faaliyetlerinde temel ölçüt; maliyet veya rekabet değil, teknik yeterlilik, bağımsızlık ve kamu güvenliği olmalıdır.

TMMOB Makina Mühendisleri Odası İnegöl Temsilciliği olarak; insan yaşamını merkeze alan, bilimi ve tekniği rehber edinen güvenli çalışma ve yaşam alanlarının oluşturulması için mücadelemizi sürdüreceğimizi, ilgili tüm kurum ve kuruluşları yasal sorumluluklarını eksiksiz yerine getirmeye, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini tavizsiz uygulamaya ve kamusal denetim mekanizmalarını güçlendirmeye davet ettiğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz.

TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI
BURSA ŞUBESİ İNEGÖL TEMSİLCİLİĞİ